To samo nazwisko, inna osoba: jak odróżnić swojego przodka
W wielu polskich wsiach kilka nazwisk nosiła połowa parafii, a imiona takie jak Jan, Józef, Maria czy Marianna były wszędzie. To najczęstszy powód, dla którego drzewa w internecie są błędne. Oto jak tego uniknąć.
Dlaczego pomyłki zdarzają się tak często
Wyobraź sobie dwóch mężczyzn o imieniu i nazwisku Jan Kowalski, obaj urodzeni około 1820 roku w tej samej parafii. Jeden jest Twoim przodkiem, drugi kuzynem albo kimś obcym. Jeśli weźmiesz pierwszy znaleziony akt chrztu, możesz przez kilka pokoleń iść za niewłaściwą rodziną. Wiele drzew w internecie powstało właśnie tak, a błąd jest kopiowany dalej i dalej.
Sprawdzaj więcej niż samo nazwisko
Połączenie dwóch pokoleń jest pewne tylko wtedy, gdy zgadza się kilka szczegółów. Porównaj:
- imiona rodziców, także nazwisko panieńskie matki;
- wiek podany przy ślubie i przy zgonie oraz to, czy pasuje do roku urodzenia;
- wieś i numer domu, jeśli są zapisane;
- współmałżonka wymienionego w późniejszych aktach;
- rodziców chrzestnych i świadków, którzy często byli krewnymi.
Najwięcej daje zwykle akt ślubu, bo podaje rodziców obojga młodych. Akt zgonu często podaje współmałżonka i wiek, co pomaga potwierdzić, że to właściwa osoba.
Sprawdź wszystkich o tym samym imieniu i nazwisku
Zanim zdecydujesz, który akt chrztu dotyczy Twojego przodka, wypisz wszystkie osoby o tym samym imieniu i nazwisku urodzone w parafii w tych latach. Potem prześledź trochę każdą z nich: czy któraś zmarła w dzieciństwie? Czy któraś wzięła ślub w innej wsi? Często tylko jedna osoba pasuje do wszystkich faktów.
Bądź uczciwy, gdy nie ma pewności
Czasem akty po prostu nie rozstrzygają sprawy. Wtedy trzeba to powiedzieć wprost, zapisać obie możliwości i szukać innego źródła, na przykład w sąsiedniej parafii, na nagrobku albo w późniejszym dokumencie. Dobra historia rodziny oznacza przypuszczenie jako przypuszczenie.
Dlatego też, gdy znajdziemy kogoś, kto może, ale nie musi należeć do Twojej rodziny, pytamy Cię, zanim pójdziemy dalej. Dzięki temu w Twoim drzewie nie lądują obcy ludzie, a Ty decydujesz, w którą stronę idą poszukiwania.
Więcej poradników
- Jak odnaleźć swoich polskich przodków
- Jak znaleźć wieś, z której pochodzą Twoi przodkowie
- Polskie księgi metrykalne
- Przodkowie z Galicji
- Jak czytać akt parafialny z lat 1868–1917 (Polska centralna)
- Przodkowie ze Śląska w Teksasie
- Darmowy słowniczek do starych ksiąg parafialnych (PDF)
- Przykład badania: jedna kobieta, kilka nazwisk
- Jak wybrać genealoga w Polsce: co sprawdzić, zanim zapłacisz
- Poszukiwania genealogiczne: ceny i co obejmują
- Wszystkie poradniki
Kiedy warto poprosić o pomoc
Pierwsze kroki wiele osób robi samodzielnie. Trudno robi się wtedy, gdy:
- nie znasz nazwy wsi, z której pochodzi rodzina,
- akt jest napisany ręcznie po rosyjsku albo po łacinie,
- ksiąg z Twojej parafii nie ma w internecie,
- w parafii żyły dwie rodziny o tych samych imionach i nazwisku.
Jeśli to brzmi znajomo, zacznij od bezpłatnego sprawdzenia. Napisz, co wiesz o jednej linii rodziny albo jednej parafii. Zwykle w ciągu 3 dni roboczych odpowiem, czy i gdzie księgi tej parafii są odnotowane jako zachowane według katalogów archiwów i spisów w internecie, i który pakiet pasuje do Twoich poszukiwań. To bezpłatne wstępne sprawdzenie katalogów i dostępności, a nie same poszukiwania. Płacisz tylko wtedy, gdy zdecydujesz się na pakiet.
Poproś o bezpłatne sprawdzenieZobacz pakiety i ceny