Poradnik · 8 minut czytania ·

Przodkowie z Galicji: gdzie są dziś ich akta

Jeśli pradziadkowie wyjechali przed 1914 rokiem, a w papierach stoi „Austria” albo „Galicja”, pochodzili najpewniej z południa dzisiejszej Polski albo z zachodniej Ukrainy. Ten obszar nazywał się Galicja. Od 1772 do 1918 roku należał do Austrii i wyjechały z niego setki tysięcy ludzi.

Dobra wiadomość: galicyjskie księgi należą do najłatwiejszych do odczytania. Trudniejsza: leżą w dwóch krajach i w wielu różnych archiwach. Oto jak się w tym odnaleźć.

Gdzie była Galicja

Galicja ciągnęła się od okolic na zachód od Krakowa aż za Lwów. Dziś jest podzielona na dwie części:

Na wschodzie też mieszkało wielu Polaków rzymskich katolików, obok grekokatolików, a w miastach także rodziny żydowskie. Samo słowo „Galicja” nie mówi więc, w którym kraju leży dziś wieś. Potrzebna jest nazwa wsi.

Jak wyglądają te księgi

Od 1784 roku austriackie przepisy kazały prowadzić księgi w drukowanych tabelach z rubrykami. Każdy wpis to jeden wiersz, a każda rubryka zawsze znaczy to samo:

Większość wpisów jest po łacinie, ale wystarczy kilkadziesiąt słów: natus (urodzony), baptisatus (ochrzczony), filius / filia (syn / córka), conjuges (małżonkowie), agricola (rolnik), mortuus (zmarły), annorum (lat), patrini (chrzestni), obstetrix (akuszerka).

Numer domu jest bardzo ważny. W galicyjskiej wsi to samo nazwisko mogło nosić pięć niespokrewnionych rodzin. Często tylko numer domu (numerus domus) pozwala je odróżnić. Zapisujcie go za każdym razem. Jeśli dziecko urodziło się w domu nr 34, a trzydzieści lat później jego ojciec zmarł w domu nr 34, to zapewne właściwa linia.

Najpierw właściwa parafia

Wieś przodków mogła nie mieć własnego kościoła. Ludzie chodzili do kościoła parafialnego w sąsiedniej wsi albo miasteczku i tam są akta. Kolejność jest więc taka:

  1. Znajdźcie wieś. Papiery naturalizacyjne, listy pasażerów (często z nazwą wsi i powiatu, Bezirk), akta parafii w Ameryce, nekrologi, listy. Urzędnicy pisali ze słuchu, więc próbujcie różnych zapisów.
  2. Sprawdźcie, czy wieś leżała w Galicji. Austriacki skorowidz gmin z 1907 roku (Gemeindelexikon, tom Galizien) podaje wsie z powiatami. Stare schematyzmy diecezjalne pokazują, które wsie należały do której parafii. Oba są w internecie.
  3. Uważajcie na powtarzające się nazwy. Wsi o nazwie Wola, Dąbrowa czy Zalesie są dziesiątki. Powiat z listy pasażerów zwykle wskazuje właściwą.
  4. Ustalcie parafię. Gdy znacie parafię, wiecie, gdzie szukać ksiąg.

Gdzie są dziś księgi

To najbardziej zagmatwana część. Księgi jednej parafii mogą leżeć w trzech różnych miejscach.

Jeśli wieś jest dziś w Polsce (Galicja Zachodnia):

Jeśli wieś jest dziś na Ukrainie (Galicja Wschodnia):

Kilka rzeczy, które oszczędzają czas

Jeśli wolicie zlecić poszukiwania, przeczytajcie najpierw Jak wybrać genealoga w Polsce: co sprawdzić, zanim zapłacisz.

Więcej poradników

Kiedy warto poprosić o pomoc

Pierwsze kroki wiele osób robi samodzielnie. Trudno robi się wtedy, gdy:

Jeśli to brzmi znajomo, zacznij od bezpłatnego sprawdzenia. Napisz, co wiesz o jednej linii rodziny albo jednej parafii. Zwykle w ciągu 3 dni roboczych odpowiem, czy i gdzie księgi tej parafii są odnotowane jako zachowane według katalogów archiwów i spisów w internecie, i który pakiet pasuje do Twoich poszukiwań. To bezpłatne wstępne sprawdzenie katalogów i dostępności, a nie same poszukiwania. Płacisz tylko wtedy, gdy zdecydujesz się na pakiet.

Poproś o bezpłatne sprawdzenieZobacz pakiety i ceny

Parish & Stone · Paweł Rabajczyk, Wrocław · Opublikowano 27 października 2026

← parishandstone.com